Jornada sobre la Torca del Carlista

2015-III-5: topografia eta argazki lan berriak amaituta, haien aurkezpena egingo da martxoaren 13an Karrantzako Kultur Etxean. ESPARTA Espeleologia Talde lokalaren eskutik eta Udalrena eta Jaurlaritzaren laguntzaz, 19:00etan bost zatiz osatutako hitzaldi aparta izango dugu, hainbat gai aurkeztuz:

1. Arantza Aranburuk (EHU), Karrantzako geologiaren testuingurua.
2. Carlos Pellonek (GUM), 1958an eginiko lehen topografia.
3. Javi Morenok (ADES), azken esplorazioak eta topografia berria.
4. Josu Granjak (ADES), audiobisuala lehengo eta oraingo argazkiekin.
5. ESPARTA taldekoek, “Más allá del Carlista” bideo proiekzioa.

Hitzaldia publiko orokorrari zuzendua da. Aprobetxatu aukera, horrelakoak 50 urtean behin baino ez dira egiten eta!

Lur azpiko ondareari buruzko jardunaldiak (Berriatua)

Beti da zorionekua kultur elkarte baten sorreria: oinguan Berriatuako Goikolau Elkartia jaixo da. Mereludiko haitzulo garrantzitsu honen izena dakanez, pentsatzekua da haren kidiak lurpeko munduanganako sentsibilidade berezixa izango dabela. ADES Espeleologia Taldian pozik egongo giñake Elkarte barrixak ondare  honen zaintzan berritxuarren partehartze aktibua bultzatuko baleu.

Asko pozten gaittu, gaiñera, Goikolau Elkartiak bere lehelengo jardunaldi publikorako aukeratu daben gaixa, eta bertan jarduteko ADES eta AGIRI taldioi gonbidatu izana. Plazerra izaten da halako interesa dakan entzuleguan aurrian berba egittia.

Hona jardunaldixen programia; ekittaldi guztiak Goikolau Elkartian lokalian izango dira.

• Azaruan 8, barixakua 19:30etan: “Lea-Artibai eta Busturialdeko espeleologia azken urteotan”. Argazki eta testuz osatutako erakusketia aurkeztuko da.
• Azaruan 14a, eguena 19:30etan: “Berritxu eta inguruko kobazulo eta leizeak: gure lurrazpiko ondarea”. ADES Espeleologia Taldian hitzaldi eta diaporama.
• Azaruan 22xa, barixakua 19:30etan: “Ehiztari biltzaileen Paleolito Aroko artea”. AGIRI Arkeologia Elkartian erakusketia aurkeztuko da, Abenduan 1erarte ikusgai.
• Azaruan 28xa, eguena 19:30etan: “Berritxuko Historiaurreko kultur ondarea”. AGIRI Arkeologia Elkartian hitzaldixa.

28. Euskal Espeleologia Jardunaldiak Oñatin

EEE-ko webgunian irakorri dogunez...

Antolatzaileak webgune hau prestatu dute Jardunaldei buruzko informazio osoarekin:
http://sites.google.com/site/28espeleojardunaldiak/

Gogora ezazue garrantzitsua dela haiendako lehen bait lehen jakitea zenbat jende goazen, jardunaldi guztietarako edo ez, tailerretan parte hartuko dugun... antolakuntza eta ekonomia errazteko.

Beraz agudo egin itzazue tramiteak!

Urdaibaiko Arkeologia Jardunaldixak

Datozen egunetan, Agiri Arkeologia Elkarteko lagunak jardunaldixak antolatu dittuez Urdaibaien. Bertan, euren azken aurkikuntzen barri emotiaz gain, arkeologixa munduan gehixago sakontzeko aukeria egongo da. Jardunaldi guztiz gomendagarrixak, hitzaldi asko aukeran, eta baitta arrasto arkeologikuak bertatik bertara ezagutzeko aukeria be. Hona programia:

2009ko azaroaren 20an
(19:30etan, Tribisarrospe Kultura Etxea – Mundaka):
J.C. LÓPEZ QUINTANA eta A. GUENAGA
(AGIRI-Katillotxuko proiektuko Zuzendaritza)
Katillotxuko Ibilbide Megalitikoaren Aurkezpena: datu arkeologikoak eta
kontserbaziorako neurriak.

2009ko azaroaren 25ean
(19:30etan, Gernika-Lumoko Kultur Etxea):
J.C. LÓPEZ QUINTANA eta A. GUENAGA
(AGIRI-Katillotxu proiektuko Zuzendaritza)
Katillotxuko Multzo Megalitikoa: hileta erritoak Kristo Aurreko
IV. eta II. milurtekoen artean.

2009ko azaroaren 26an
(19:30etan, Euskal-Herria Museoa – Gernika-Lumo):
A. DIEZ CASTILLO (Valentziako Unibertsitatea)
Artzaintza, nekazaritza eta trikuharri-erkaikuntzak Kantabrian

2009ko azaroaren 27an
(19:30etan, Gernika-Lumoko Kultur Etxea):
P. BUENO eta R. de BALBÍN (Alcalá de Henareseko Unibertsitatea)
Arte megalitikoa Iberiar Penintsulako Iparraldean

2009ko abenduaren 1etik 11ra bitarteko hamabostaldia:
Urdaibaiko Arkeologia Ikastetxeetara-2009: Urdaibaiko ikastetxe guztiei
Katillotxuko Multzo Monumentalera (Mundaka) bisita gidatuak egiteko aukera
eskaintzen zaie dohainik.

MINTEGI IREKIA
Katillotxu V trikuharriaren (Mundaka) hondeaketa
arkeologikoa eta diziplina anitzeko azterketa
Egunak: 2009ko azaroaren 26an eta 27an
Lekua: Madariaga Dorretxea
(Euskadiko Bioaniztasunaren Zentroa, Busturia)
Jendearentzako irekita egongo den Mintegi honetan Katillotxuko Multzo Megalitikoaren
diziplina anitzeko azterketa eta kontserbaziorako eta hedapenerako egitasmoa
aurkeztuko dira. Ikerketa arkeologikoko lanak Katillotxu V monumentuan
zentratzen dira. Bertan arte megalitikoaren aztarna berritzaileak hauteman dira.

2009ko azaroaren 26an
10-10:30 h: Katillotxuko Multzo Megalitikoaren azterketarako,
kontserbaziorako eta hedapenerako egitasmoaren aurkezpena.
Nieves TERÁN VERGARA (Ingurumen Sailburuordea)
Antonio RIVERA BLANCO (Kultura, Gazteria eta Kirol Sailburuordea)
Josune ARIZTONDO AKARREGI (Kulturako Foru Diputatua)
Germán ALONSO (Bioaniztasun Zuzendaria-Urdaibaiko Patronatua)
Unai REMENTERIA (Mundakako Alkatea)
Ekain ORMAETXEA URIBARRI (Gernika-Lumoko Kultura Zinegotzia)
Juan Carlos LÓPEZ QUINTANA (AGIRI Arkeologia Elkartea-Katillotxuko
proiektuko Zuzendaritza)
10:30-11:30 h (1. TXOSTENA)
J. A. MUJIKA (UPV-EHU)
Hileta erabileraren kronologia eta sekuentzia Euskal-kantabriar Megalitismoan
11:30-12:00 h (ATSEDENALDIA)
12:00-13:00 h (Katillotxu V trikuharria: azterketa arkeologikoa
eta arte megalitikoa)
J.C. LÓPEZ QUINTANA eta A. GUENAGA (Katillotxuko proiektuko
Zuzendaritza - AGIRI)
Katillotxuko Multzo Megalitikoaren arkitektura eta hilobi sekuentzia
P. BUENO eta R. de BALBÍN (Alcalá de Henareseko Unibertsitatea)
Katillotxu V: programa grafiko integrala Pirinioetako esparruan.
13:00-14:00 h (Katillotxu V monumentuaren inguru
eta paisaia ingurunea)
MONICA RUIZ – L. ZAPATA (UPV/EHU)
Basoko baliabideen erabilera Katillotxu V monumentuaren inguruan: datu
antrakologikoak
M. J. IRIARTE (UPV/EHU)
Holozeno ertaina Urdaibain: Katillotxu V trikuharriaren sekuentzia palinologikoa
P. ARESO eta A. URIZ (ARANZADI Zientzia Elkartea)
Katillotxu V monumentuaren azterketa sedimentologikoa
15:00 h –KATILLOTXU IBILBIDE METODOLOGIKOAREN
INAUGURAZIOA
Katillotxuko Multzo Megalitikora bisita gidatua eta babes proiektuaren inaugurazioa
eta balioan jartzea.

2009ko azaroaren 27an
10-10:30 h: Bizkaiko Ondare Megalitikoaren Legezko Babesa. Kudeaketarako
proposamenak: Bizkaiko trikuharrien oraina eta etorkizuna.
D. GIL ABAD (Kultur Ondarearen Zentroa-Eusko Jaurlaritza)
M. UNZUETA PORTILLA (Ondare Historiko Zerbitzua-Bizkaiko Foru Aldundia)
10:30-11:30 h (2. TXOSTENA)
P. BUENO; R. de BALBÍN; R. BARROSO (Alcalá de Henareseko Unibertsitatea)
Arte megalitikoa Iberiar Penintsularen Iparraldean
11:30-12:00 h (ATSEDENALDIA)
12:00-13:00 h (3. TXOSTENA)
A. DIEZ CASTILLO (Valentziako Unibertsitatea)
Harri zaharrak eta teknologia berriak: begirada desberdina Kantabriako Megalitismora
13:00-13:30 h (Dokumentazio eta kontserbazio sistemak
Katillotxu V trikuharrian)
E. ALONSO (INERTEK, S.L.)
Katillotxu V trikuharria eskaneatzea eta 3D-tan irudikatzea
J. M. EDESO FITO (UPV/EHU), J. C. LÓPEZ QUINTANA eta A. GUENAGA
(Katillotxuko proiektuko Zuzendaritza - AGIRI)
Portaera higatzailea hondeatutako eta lehengoratutako aztarnategietan:
kontserbaziorako proposamenak.
15:30 h –SANTIMAMIÑEKO MULTZO
ARKEOLOGIKORA BISITA.

Mundakako hitzaldia

Mundakako liburutegian erakuzten dizuegu publikoari, Busturialdea eta Lea-Artibaieko
lurraren hazpiko paisaia. Ikusi dugunez publikoa interesatuta geratu da.

KANTAURIKO BEGIA BIDEON

Otxola ET-koek publikatu duten Kantauriko Begiko rappelari buruzko bideoa nahi baduzue ikusi klikatu hemen.
Los del Otxola E.T. han publicado un bideo sobre el rappel del Ojo del Cantabrico, si lo quieres ver klika aquí.

Conclusiones de las XXVII Jornadas de Espeleología Vascas.

Finalizadas las XXVII Jornadas de Espeleología Vascas celebradas en Gernika los días 6-7-8 de diciembre del 2008 con el patrocinio del Departamento de Medio Ambiente y Ordenación del Territorio del Gobierno Vasco y bajo la organización del Grupo de Espeleología ADES de Gernika, es el momento de realizar un balance de las mismas. En dos palabras: altamente positivo. Esta no solo es la impresión que ha quedado entre los organizadores, sino que realizando un sondeo entre los participantes la respuesta está resultando unánime: el listón ha quedado muy alto.

En el transcurso de los tres días han participado directamente un total de 104 personas, con una media de participación de 68 personas. Se han impartido un total de 10 ponencias y se han desarrollado cinco talleres de trabajo. Además, se han realizado un total de seis salidas de campo. Con estas cifras, se observa que prácticamente se ha cumplido en la totalidad el apretadísimo programa que se estableció, lo cual no era nada fácil teniendo en cuenta las características de las actividades realizadas. Tan solo se suspendió una de las ponencias –por impedimento mayor del ponente al surgirle un asunto familiar grave en el último momento- y dos de las salidas de campo, imposibles de desarrollarlas en las condiciones climatológicas que han acompañado en estos días.

El éxito de las Jornadas hay que buscarlo primero, en el apoyo económico del Gobierno Vasco. Después, en la buena organización de las mismas, con todo un equipo de personas volcado en el evento. También en el elevadísimo nivel de los ponentes, que han aportado un elevado valor añadido. Pero sobre todo, en la elevada participación y extraordinaria colaboración y complicidad mostrada por los asistentes. Sirvan estas líneas para hacerles llegar el más sentido agradecimiento por la ayuda prestada. También –es justo decirlo- hay que contar con la acogida prestada por parte de los responsables del recinto Lurraska. El trato familiar y flexibilidad otorgados, han facilitado en gran medida el desarrollo de las Jornadas.

Al final, nadie se ha ido de vacío. Los asistentes han contrastado y enriquecido sus conocimientos en temas tan diversos como la geología; bioespeleología; fotografía; seguridad; arqueología; paleontología; comunicaciones…Se han entablado numerosos contactos y establecido líneas de colaboración tanto entre los diferentes grupos asistentes, como entre éstos y los diversos ponentes. Se han puesto en marcha varias líneas de trabajo: comisión para el desarrollo del euskera; comisión para elaborar un plan de protección integral del karst; comisión para elaborar el catálogo de cavidades en territorio vasco; puesta en marcha del blog de la UEV y se han sentado las bases para una posible “escuela de espeleología vasca” y la posible creación de un interclub de espeleólogos que sea capaz de afrontar los retos de futuras exploraciones.

En definitiva, concluimos como hemos empezado: valorando altamente el resultado de estas XXVII Jornadas de Espeleología Vascas. Después de un vacío de seis años, esperamos que estas Jornadas hayan servido, además, para relanzar la organización de las próximas Jornadas, si pudiera ser, el próximo año 2009.

(PD: Os invitamos a dejar vuestra propia valoración de las Jornadas en las respuestas a este mensaje).

Pedro Castaños eta Jardunaldixak Berrian

Berria egunkarixan Abenduan 10-ian agertutako erreportaia.


Argazkiak.org | Pedro Castaños © cc-by-sa: txikillana

2008-12-10

Barrunbeetan hezur bila

Euskal Espeleologiaren Topaketetan, besteak beste, paleontologiari egindako ekarpenaz solastatu dira

Ibai Maruri

Ajangiz

Edertasuna beti ez da agerikoa izaten, ezta aberastasuna ere. Lurrak berak bere barrunbeetan hainbat altxor ditu. Agerian utzitako sarbide eta arrakala guztietatik barrura sartzeko zaletasuna dute espeleologoek, han azpian zer gordetzen den aurkitzeko jakin-minak bultzatuta. Sartu-irten horietan makina bat sorpresa aurkitzen dute. Eta, euren trebetasun horri esker, arkeologo, paleontologo eta abarrak iritsi ezin daitezkeen tokietara iristeko aukera izaten dute.

Pedro Castaños biologoa eta Paleontologia doktorea da eta laugarren mailako ugaztun handietan espezializatua dago. Euskal Herrian egiten diren indusketa askotan parte hartzen du. Hori horrela, harreman estua dauka hemengo espeleologia taldeekin. «Espeleologook zarete paleontologoon begia. Zuek baino ez zarete jaisten, zuek baino ez duzue aurkitzen».

Euskal Herriko espeleologoek egindako topaketetan esan ditu hitzok. Bi astez ibili da aldizkari eta bestelako argitalpenetan euskal espeleologoek egindako lanaren emaitzen bila. Hala, bilduma zabala osatu du, baina aitortu du bidean aurkikuntza asko galduko zituela. «Zerk batzen gaitu paleontologo eta espeleologoak? Karstak! Alegia, aztarnategiak aurkitzen ditugun lekua», dio Castañosek.

Karst hitza alemanetik dator eta kareharrizko goi ordokia esan nahi du. Castañosen esanetan, ornodun handien aztarnak, hezurdura osoa izan zein hezur solteak izan, gehienetan lurraren sakontasunean daude. Horregatik, haien berri izateko, aurkitu eta aztertzeko, gehiago ezagutzeko, hara jaitsi behar da: barrunbeetara sartu. Hori da, hain zuzen ere, espeleologoen lana eta afizioa: kobazulo eta leizeetan arakatu eta bilatu.

Aspaldiko harreman oparoa

EEE Euskal Espeleologoen Elkargoak 1956an Arantzazun egin zuen I. Kongresuan erakusketa paleontologiko bat antolatu zutela gogoratu du Castañosek. «Hori izan zen ia-ia elkargoaren sorrera». Horrela, bada, batzuen eta besteen arteko harremana zenbateraino den aspaldikoa azpimarratu nahi izan du. «XIX. mendearen erdialdetik, aurreneko euskal paleontologoak ikerketekin hasi zirenetik, azterketa gehienak kobazulo eta leizeetako aurkikuntzen ingurukoak izan dira».

Kobazuloan sartu eta hezurrak aukitzen dituztenean aurrena argazkiak atera behar dituztela dio. Hala, aurkikuntzaren inguruko hainbat xehetasun ezagutzeko aukera izango dute paleontologoek. «Argazki horiek guri bidali behar dizkigute, guk ea zer material den, zein egoeratan dagoen, indusketarik egin behar den edo ez eta egitekotan zer egin beharko litzatekeen erabaki dezagun».

Sarbidea erraza bada, paleontologoak izango dira aurrerantzean lan egingo dutenak. Eurek aterako dituzte hezurrak laborategi eta museoetara. «Han utziz gero, hondatzeko arriskua dago», dio. Baina sarbide zaila duten kobazuloetan, berriz, espeleologoak arduratzen dira kanporatzeko lan horretaz. «Hartzeko modurik zuzenena eta merkeena komuneko papera da. Ondoren, egunkarien orrietan bildu eta kito. Gero geuk garbituko ditugu».

Animalia handien gordeleku

Euskal Herriko kobazuloetan batez ere ornodun handien hezurrak aurkitu dituzte; bereziki, hartzenak eta haien familiako espezieenak. «Normala da hartz arre eta leizeetako hartzen aztarnak ugariagoak izatea. Bi animalia horiek neguan hibernatzen dute. Kobazuloetan egiten dute lo, hilabete luzez, eta sarritan bertan hiltzen dira». Satorra espeleologia talde nafarrak, adibidez, Aralarreko Amutxate leizean hartzez betetako gela handi bat aurkitu zuen. «30 mila urte izan ditzakete».

Bestelako animaliarik ere aurkitu dute: lehoiak, lehoinabarrak, panterak, katamotzak, leizeetako hienak... Aloña Mendi espeleologia taldekoek, esaterako, penintsulan aurkitu den leizeetako lehoiaren hezurdura oso bakarra aurkitu zuten Harrikutzen.

«Oraingoz inguru hauetan ez da agertu gizakia ez den beste primaterik. Ez dugu tximinorik aurkitu», dio Castañosek. Adarzabalik ere ez, euren familiako beste hainbat animalia agertu diren arren. «Uste dugu ez zirela hemen bizi izan, eta horregatik ez dagoela haien hezurdurarik». Aurrerantzean ere euskal espeleologo eta paleontologoen arteko elkarlanak fruitu oparoak emango dituen esperantza dute guztiek.

Amaieria

Argazkiak.org | Klausura ekittaldixa © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Oskar eta Txori © cc-by-sa: txikillana

Klausura ekittaldixa, muskulo-kolpera egin da; zeremonia gitxi: bostekuak, besarkadak eta hurrengo Jardunaldixetararte! Jentia pozik geratu dala emoten dau. Ez dogu uste ez, hurrenguetararte beste bost urte pasauko diranik.


Argazkiak.org | Agur agur lagunak... © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | ... agur eta hurrengo Jardunaldixetararte! © cc-by-sa: txikillana

Zalaparta mediatikua

Argazkiak.org | Zalaparta mediatikua © cc-by-sa: txikillana

Euskadi Irratia, Berria, Radio Euskadi, Busturialdeko Hitza... eta beste komunikabidiei eskerrikasko, gure Jardunaldi hauen barri emotiangaittik. Eta bereziki Deia eta bere kazetari intrepido Imanol Fraduari, Abittagara gurekin sartzen ausartziangaittik. Hona bere artikulua:


Argazkiak.org | Imanol Fradua © cc-by-sa: txikillana

viaje al subsuelo >

Un inventario elaborado por espeleólogos vascos cataloga 2.135 cavidades en Bizkaia

la longitud de todas las galerías alcanza los 237 kilómetros . La Zona Minera y el parque natural de Gorbea, con 678 y 533 cavidades cada uno, son los puntos calientes.

Imanol Fradua

gernika-lumo. Permanecen ocultos a los ojos de la inmensa mayoría de los vizcainos durante años, décadas, siglos y milenios. Sin embargo, el afanoso trabajo de los incansables exploradores del mundo subterráneo que son los espeleólogos consigue sacar a la luz las historias envueltas en la oscuridad de nuestras numerosas grutas. Tanto es así que el reciente catálogo de cavidades de Bizkaia elaborado por la Unión de Espeleólogos vascos -UEV-, un hito para esta desconocida pero apasionante especialidad que aúna el deporte y la ciencia, ha revelado la existencia de 2.135 cavidades en todo el herrialde.

La longitud de todas las grutas halladas hasta hoy en día, algunas de renombre internacional y otras muy necesitadas de cierto grado de protección, suponen unos 237 kilómetros de húmedas galerías subterráneas que, como gusanos en la tierra, se esparcen a lo largo y ancho de los 2.217 kilómetros cuadrados de Bizkaia. Transitar por todos ellos equivaldría a recorrer, de ida y vuelta, la distancia que separa Bilbao de Iruña. Unidas estrechamente a las zonas kársticas donde el agua erosiona los minerales hasta generar ríos subterráneos que se abren paso entre las paredes de piedra en forma de gruta, pocas características resultan comunes a las 2.135 cuevas inventariadas por la UEV -un 95% de ellas georreferenciadas- gracias al intenso trabajo efectuado durante los últimos años. Y es que los espeleólogos de cinco de los seis clubes que operan en nuestra geografía -existe alrededor de 150 federados- han sido quienes han realizado las complejas labores de registro de las bocas de las cavidades, unas expediciones que incluso pueden llegar a durar varios años. Merced a la labor en común y al intercambio de las identificaciones efectuadas por separada y cada uno en su radio de acción ha sido posible conocer la cantidad de cuevas de Bizkaia.

Los primeros pasos del catálogo vizcaino "se pueden fechar en 2003", relata Javier Moreno, secretario del UEV, presidente de Vizcaina de Estudios Espeleológicos Axpea y miembro de la Sociedad Espeleológica Burnia. Desde la Federación Vizcaína se hizo entonces un llamamiento a todos los grupos "para trabajar juntos en la elaboración de un catálogo", señala, y a ese propósito se sumaron las agrupaciones ADES de Gernika-Lumo que analiza los subsuelos de Busturialdea y Lea Artibai; GAES de Bilbao hace lo propio en el Gorbea; GEMA de Durangaldea en su comarca; la Sociedad Espeológica Burnia de Galdames en esa localidad -que cuenta con una fuerte concentración con hasta 400 cuevas catalogadas-; y por último, en Pagasarri opera Haitzulo de Bilbao. Además, el grupo Esparta de Barakaldo analiza habitualmente el subsuelo de Carranza.

"Cientos de espeleólogos, miles de horas de exploración y gabinete, y muchas ilusiones", tal y como resume Moreno al arrojar la cuantía total de cavernas en Bizkaia, un dato que no dista en exceso del de Gipuzkoa -la Sociedad Aranzadi calcula unas 2.020-, frente a las 1.100 de Araba. "La longitud de todas las cuevas de Euskadi llegaría a alcanzar los 434 kilómetros de desarrollo", superando a Galicia pero en menor número a las existentes en Cantabria o Asturias. Y de entre todas las áreas kársticas vascas, el parque natural de Gorbea es el subsuelo más agujereado. No en vano, Bizkaia y Araba comparten hasta 700 cuevas en esa área natural.

"Cabe destacar que tan solo seis municipios aglutinan el 60% de todas las bocas vizcainas", explica Moreno, "unas 1.355 bocas en total". El primer puesto de este curioso ranking es para Orozko, seguido de Galdames -allí se encuentra la más larga y profunda cavidad, el sistema Atxuriaga con 33 kilómetros explorados-, Turtzioz, Mañaria, Zeanuri y Güeñes.

necesaria protección La gran cantidad de cuevas existentes en Bizkaia, no obstante, choca de lleno con la escasa protección como zona de valor ambiental con la que cuentan actualmente. Tan sólo algunas grutas, aquellas consideradas como bienes calificados -Santimamiñe, Arenaza I y II o Bentalaperra podrían ser ejemplos-, disponen del amparo de las instituciones, quienes de soslayo y gracias a las normativas específicas que rigen en las áreas naturales como Urdaibai, Gorbea o Urkiola -todas ellas amplias zonas kársticas también- pueden otorgar ciertos grados de custodia. Otras 25 se ubican en zonas de presunción arqueológica, "mientras también tenemos constancia de que existen otras 120 que cuentan con yacimientos", evalúa Javier Moreno, aunque están abandonadas.

Un mayor cuidado y control de las cavidades es por lo que abogan desde la Unión de Espeleólogos vascos, aunque van vislumbrando garantías para la futura conservación de las pasarelas subterráneas por las administraciones, sobre todo del Departamento de Medio Ambiente del Gobierno vasco. Y es que la entidad pública ha comenzado a contar con el catálogo de la UEV previa ejecución de distintas infraestructuras. "Supone un paso adelante", detalla el secretario de los espeleólogos vascos, "para la puesta en valor del los sistemas kársticos en los próximos años", uno de los objetivos de los exploradores subterráneos.

viaje al subsuelo

Los primeros descubridores de lo oculto

Constituida como una escisión en el seno de una agrupación montañera de Bilbao en marzo de 1955, el Grupo Espeleológico Vizcaino resultó el germen de la especialidad en el herrialde, actividad protagonizada en la actualidad por seis agrupaciones que más de medio siglo después siguen realizando sorprendentes hallazgos. El trabajo de campo de los exploradores subterráneos permite que tras el descubrimiento, el estudio de la topografía y una posterior recopilación de los datos obtenidos, esos resultados puedan ser consultados por otros especialistas que también se zambullen en los subsuelos. Ya sean arqueólogos, geólogos o hidrólogos, estos científicos siempre pisan allí por donde los amantes de la espeleología -no existe caso alguno en Bizkaia de profesionales dedicados en exclusiva a esta labor- ya han transitado. "La nuestra es una actividad descriptiva", relata el miembro de la UEV Javier Moreno. "Contamos aquello que vemos", resume gráficamente el bilbotarra. "Y si observamos algún hallazgo científico que pudiera ser destacado, lo ponemos en conocimiento de los especialistas". Son el primer eslabón de una larga cadena que seguirá funcionando en el futuro. >i.f.

EEE-UEV asanbladia

Argazkiak.org | EEE-UEV-eko billeria © cc-by-sa: txikillana

Espeleologuak bakotxa bere eremuetan ibiltzen dira, lurpetik. Klub batekuak kontaktu gitxi izaten dabe beste klubetakuekin, eta hori dala eta garrantzizkua izaten da halako aukerak aprobetxatzia. Horregaittik, Euskal Herriko XXVII Jardunaldi arrakastatsu hauek aukera ezinhobia izan dira EEE-UEV-ko billera bizkor bat egitteko. Bertan, koordinaziño lanak, elkarlaneko ildoak eta laster izango dan Asanblada Orokorran prestakuntzia izan dira nagusi.

Proselitismua eta artxibuak

Oier Gorosabel, ADES espeleologia taldeko kidiak, eztabaida bat proposatu dau Lurraskan: ¿zelan erakarri jentia espeleologiara? ¿zelan gorde eta difundidu taldien artxibo baliotsuak? Jardunaldiko kidiak gogoz erantzun dabe, eta iritzi trukaketa bizixa egon da hausnarketarako. Eztabaidak eztabaida, gauza bat argi geratu da gauza: berebizikua da talde bakotxak bere ekimenan barri argitaratzia, espeleologo potentzialak nora jo jakin deixan.

Katalogua, urrezko lanabesa

Argazkiak.org | Javier Moreno eta katalogua © cc-by-sa: txikillana

Euskal Espeleologuen Elkarguak ardura berezixa dauka Haitzuluen Katalogo bateratua aurrera etaratzen. Espeleologuen biharrerako aurrerapauso haundixa izango dan lan honekin, talde desbardiñak euren arteko informaziñua trukatu ahal izango dabe modu bizkor eta eraginkorrian, eta bestiak beste erreskate operaziñuak arindu egingo dira. Era berian, espeleologixiak bere barruan biltzen dittuan espezialitate eta zientzia guztiak integratu egingo dira, gure haitzuluen ezagutza eta zaintzian mesedetan.

Arroiletako erreskatiak

Argazkiak.org | Diego Dulanto © cc-by-sa: txikillana
Diego Dulanto Drea. Basurtoko ospittaleko anestesiologua da, eta SEMAC taldeko kidia (haitzuluetako erreskatietako alderdi medikua lantzen dabena). Bere hitzaldixan, arroilen jaitsieretan gertatzen diran istripuak aztertu dittu eta espeleologian gertatzen dirazenekin alderatu.

Lurpetik bueltan...

Argazkiak.org | La serpiente bicolor © cc-by-sa: txikillana

Gaur goizian, "diana" jota danok dantzan jarri eta mobilizaziño itzala egon da. Txindurri zuri-gorrixak lanian jarritta, Lea-Artibai-Urdaibaiko hainbeste zulotara abixau gara, espeleolagunei gure eskualdeko onena erakusteko gogoz. Leunbe etan Iñeritzeko exkurtsiñuak kenduta (arriskutsuegixa, egualdi honekin) beste txango ixa guztiak bete doguz:

• Talde batek ibilbide artistikua egin dau. Eduk eta Tanak gidatuta, Santimamiñeko ondaria eta Gerandako Potoko Lezara juan dira txango, bata eta bestiak gordetzen daben aberastasun artistiko ezkutuaz gozatzeko.
• Beste batek Ogoñora egin dau. Jakinmiñ asko eragitten detse kanpotarrei Kantauriko Begixak, ADES taldiak 1991an explorautako zulo honek. Oskar Etxebarrian taldiak lurmuturran pareta ikaragarrittik jaitsi dau sokekin lagunduta (batek baiño gehixagok busti dittu frakak kontizu...).
• Lamiñetako Sistema ezaguna da oligoketo espezie gehixen gordetzen dittuana gure eskualdian. Horregaittik, ulergarrixa da Ainara Atxurra zoologuak bertara juaten erakutsi daben interesa. Idoia Ibarretxe eta Gerardo del Hoyo espeleologuak lagunduta, Berriatuako zulo interesgarri honen bidiak rekorridu dittuez.
• Mikrotalde bat egon da be, Ezunetatik sartu eta Urgitxittik urtenda pasio bizkor bat egin dabena. Gotzon Aranzabalek gidatu dau Andoni Jimenezek osatzen zeban "taldia", eta pentsatzen dogu oñatiarrak klase magistrala ondo aprobetxauko zebala.
• Abittagako kobatik talde bi sartu dira, eta ADES Gelan banatu: Bikain Urkiri eta Oier Gorosabelen taldiak Hipopotamuen Gelako lokatz gozua dastatuta Trakamalletik urten dabe, abentura atsegiñian. Pedro Uribarri eta Urtza Sarrionandia, ostera, bere taldia exploraziño muturreraiñok gidatu dabe (Abittagako terra incognita eremua hasten dan mugara, ala egixa), desobstrukziñuan jardutera. 21.00etan bueltau dira!!!!

Argazkiak.org | Ibillaldi artistikokuak © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Oskar Etxebarria © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Kantauriko Begira juan dan taldia © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Gerardo del Hoyo © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Armiña-Lamiñak trabesixan © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Ezuneta-Urgitxi trabesiakuak © cc-by-sa: txikillana


Argazkiak.org | Abittagara juandakuak © cc-by-sa: txikillana

Bapatekotasuna jardunaldi hónen ezaugarrixa bihurtzen dihardu, ostera; eta horri jarraittuta, programatik kanpoko ekimenak gertatzen dihardue. Kantabriatik etorrittako espeleourpekarixak hiru sifoi ikuskatzen dihardue: atzo Ullako Ubegixa, gaur Osiñetako Lezia eta bixar Axpeko Kobie ikuskatuko dittuez, euri-denporan urak dakan portaeria aztertu eta "atakia" prestatzeko, gaur egungo exploraziñuen muga diran sifoi hauek gainditze aldera. ¡Laguntza bikaiña ADES-kuendako!


Argazkiak.org | Alvaro Subiñas © cc-by-sa: txikillana