Les sons des cavernes

A mon group (ADES) nous étions au moins deux spéléos amoureux des sons des cavernes: grandes salles, mais aussi galleries, boyaux et petites rédoutes nous hipnotissen avec ses réverberances. Ces effets sonores semblent avoir eu importants pour nos ancêtres cavernicoles au bout d'écuellir un lieu ou autre pour faire leur misterieux arte rupestre. Voila une interessante recherche sur la matière faite en abris rocheus valencians: Díaz-Andreu, M., Atiénzar, G.G., Benito, C.G., Mattioli, T., 2017. "Do you hear what I see? Analyzing visibility and audibility in the rock art landscape of the alicante mountains of Spain". J. Anthropol. Res. 73(2):181–213. http://zaguan.unizar.es/record/69930/files/texto_completo.pdf via Iñaki Intxaurbe.

A ce point, je me souviens d'une photo que j'ai trouvé dans l'archive du Baron. Il corresponde a un moment de la emmisssion ORTF de 1965, et nous voyons a Pedro Etxaleku, Isaac Santesteban et José Bidegain en train de chanter quelque chose devant les caméras. Pour Isaac, je sais que ce chanson était une jota du Roncal, exactement ce que dit:

"Soñé que el fuego se helaba
soñé que la nieve ardía
soñé cosas imposibles,
soñé que tú me querías"
(J'ai rêvé que le feu gelait / J'ai rêvé que la neige brûlait / J'ai rêvé des choses impossibles / J'ai rêvé que tu m'aimais )

Soit dit en passant, il serait magnifique avour une copie de ce emmission.

Certes, il serait magnifique aussi écouter la vibration de cette petite mais brave chanson réverberant dans les grandes salles de la Pierre Saint Martin...

Grafiti historikoak

Gaur arratsaldez, hiru speleo hitzaldi ditugu gure inguruan: Markina-Xemeinen (Josu Zeberio), Mendaron (Leizarpe EspeleologiaTaldea) eta Lekeition. Azken hau Garratxa I kobazuloan (Lumentxa mendia, Lekeitio) dauden grafiti historikoei buruz izango da, Edestiaurre Arkeologia Elkarteko Iñaki Libanoren eta Iñaki Intxaurberen eskutik (azken hau ADES-eko kide ohia). Gaia behintzat oso interesgarria da.

 Garratxa I-ean dauden pintada guztien artean, esate baterako, xelebreenetako bat seguru komentatuko dutela. Hauxe:

Bistan denez, Isabel II Espainiako erreginarena da; hain zuzen ere, gauza jakina da 1868 urte horretan Lekeition uda pasatzen zegoela, La Gloriosak bertan harrapatu eta erbesteratu egin behar izan zenean. Pentsatzekoa da grafitia bere sekitoko norbaitek egina izango dela, andre txit gorenak ez zituelako eskuak zikindu nahiko. Edo agian bai; izan ere, badakigu Isabel Borboikoa kobazalea zela. Arrasaten eginiko egonaldietan, behintzat, Galarra ere bisitatu zuen.

Bestalde, badakit Libano azterketa mota bera egiten ari dela Atxurrako kobazuloan, eta agian hitzaldi honetan hango grafitiei buruzko zerbait ere komentatuko du. Ez dakit jada lan hori amaitua duen (teorikoki lan talde bereko partaideak garen arren, ez baitut Libano jauna pertsonalki ezagutzeko plazerra), baina seguraski dagoeneko beste hau ere aztertuko zuen.

Pintada xume hau da Atxurran nire kutunena. Izan ere, Atxurrari buruzko azterketa historikoa egin ostean aurkitutakoa da, eta horri esker deduzitu ahal izan nuen bere egilea eta urtea: Guillermo Irurroarizaga, 1882. Atxurrari buruz historiako lehen kronika idatzi zuen esploratzailearena, alegia.

Oier Gorosabel Larrañaga

Aztarnategi arkeologiko berria Bizkaian

Tibia

Gernika-Lumoko ADES Espeleologia Elkarteak aztarnategi arkeologiko berria aurkitu du Gautegiz-Arteagako haitzulo batean (Urdaibai Biosfera Erreserba).

Aurkikuntza ADES-ek egiten duen lan sistematikoaren emaitza izan da, eta oraingoan Atxarre izeneko mendi multzoan egin da, 1960ko hamarkadan Bizkaiko Espeleologia Taldeak katalogatutako koba bat errebisatzerakoan. Zuloa lokalizatu eta gero, espeleologoak karstaren zientziei buruzko ohiko datu bilketan aritu dira ( https://eu.wikipedia.org/wiki/Karstaren_zientziak ); lan horietan ari zirela aurkitu dute aztarnategia.

Aztarna hauek (tibia eta sahiets hezur bana, eta zeramika zati bi) lurrazalean zeuden eta, erraz zapaltzeko eta hausteko moduan zeudenez, jaso egin dituzte; horrekin batera kobazuloaren hormak ere miatu dira labar-artearen bila, zenbait orbain aurkituz. Dena argazkitan jasoa izan da.

Esplorazioa amaitu eta gero, atzo materialak eta kobazuloari buruzko txostena Bilboko Arkeologi Museora eraman ziren. Han material horren gainean lehen azterketa bat egingo dute (besteak beste, zein garaitakoa izan daitekeen zehaztuz), eta aztarnategia Eusko Jaurlaritzaren Ondare Kulturalaren Datu Basean katalogatuko da, interesa duten espezialistek hura ikertzeko aukera izan dezaten.

ADES Espeleologia Elkarteak 38 urte daramatza lurpeko ondarea ikertzen, batez ere Urdaibai eta Lea-Artibaiko eskualdeetan.

Gernika-Lumo, 2019ko uztailaren 18a.

PD: kobazuloak inolako babesik ez duenez, ez dugu bere kokapena argitu dezakeen koordenaturik edo izen zehatzik emango; mezu honekin atxekituta doaz aztarnen argazkiak, eta kobazuloaren esplorazioan zehar ateratako hainbat irudi.

Topografia

Katazuloa

Espeleotemak

Zeramika 1

Zeramika 2

Sahietsa

Lithobius

Quaestus